MPLS Nedir ve MikroTik'te Nasıl Uygulanır? LDP, VPLS ve L3VPN

Kısa cevap: MPLS (Multiprotocol Label Switching), omurga içindeki paketleri IP adresine göre değil, girişte eklenen kısa bir etikete (label) göre yönlendiren bir tekniktir. MikroTik’te RouterOS 7 üzerinde önce bir IGP (OSPF) ile loopback erişilebilirliği kurulur, sonra LDP etiket dağıtımını üstlenir; bu temelin üzerine VPLS ile Layer 2 VPN veya VRF ve MP-BGP ile Layer 3 VPN inşa edilir.

MPLS nedir, klasik IP routing’den farkı ne?

MPLS, paketi taşırken IP başlığına bakmak yerine paketin önüne eklenen 32 bitlik bir etiket (label) kullanan bir yönlendirme tekniğidir. Klasik IP routing’de her router, gelen her pakette hedef IP’yi alır ve routing tablosunda en uzun eşleşmeyi (longest-prefix-match) arar; MPLS omurgasında ise iç router bu pahalı aramayı yapmaz, sadece paketteki etikete bakıp onu bir sonraki etiketle değiştirir (label swap) ve iletir. Bu yüzden MPLS “Layer 2.5” olarak anılır: Ethernet (L2) ile IP (L3) arasında yaşar.

İki temel rol vardır ve karışması sık yapılan bir hatadır:

Rol	Açılım	Görev
LER	Label Edge Router	Omurga kenarı. Girişte etiketi ekler (push), çıkışta çıkarır (pop). PE (Provider Edge) de denir.
LSR	Label Switching Router	Omurga çekirdeği. Sadece etiketi değiştirir (swap), IP’ye bakmaz. P (Provider) router da denir.

Akış şöyle işler: LER, gelen IP paketini bir FEC’e (Forwarding Equivalence Class, aynı şekilde yönlendirilecek paketler kümesi) atar ve o FEC’e karşılık gelen etiketi paketin önüne koyar. Paket omurgada hop hop ilerlerken her LSR yalnızca etiketi değiştirir. Çıkıştaki LER etiketi çıkarır ve paket yeniden normal bir IP paketi olarak müşteriye ulaşır. Birden fazla etiket üst üste bindirilebilir (label stack); L3VPN’de tam olarak bunu kullanacağız: bir etiket omurga yolunu, ikinci etiket müşteri VRF’ini gösterir.

Modern donanımda IP lookup’ın kendisi de çok hızlıdır; bu yüzden MPLS’i bugün cazip kılan asıl şey “daha hızlı yönlendirme” değil, aynı omurga üzerinde ölçeklenebilir VPN ve trafik mühendisliği servisleri sunabilmesidir. Bu ayrımı doğru anlamak, MPLS’in ne zaman gerektiğine karar verirken kritiktir; küçük ağlarda gerekçe yoktur.

LDP nedir, MPLS’te ne işe yarar?

LDP (Label Distribution Protocol), omurgadaki router’ların hangi FEC için hangi etiketi kullanacağı konusunda anlaşmasını sağlayan protokoldür. MPLS’in kendisi etiketleri nasıl dağıtacağını tanımlamaz; bu işi bir etiket dağıtım protokolü yapar ve en yaygın olanı LDP’dir. LDP, IGP’nin (OSPF) öğrendiği her prefiks için bir etiket üretir ve komşularına duyurur; böylece omurga boyunca uçtan uca bir etiketli yol (LSP, Label Switched Path) oluşur.

Buradaki kritik bağımlılık şudur: LDP tek başına yol bulmaz, IGP’ye yaslanır. LDP oturumları router’ların loopback adresleri üzerinden kurulur (transport-address) ve etiketler IGP’nin bildiği prefiksler için üretilir. Dolayısıyla omurgadaki her router’ın loopback’i, diğer tüm router’lardan OSPF ile erişilebilir olmalıdır. OSPF loopback’leri taşımıyorsa LDP oturumu kurulamaz ve MPLS ayağa kalkmaz.

Pratik sonuç net: MPLS kurulumunun sırası her zaman önce IGP, sonra LDP’dir. Loopback’leri /32 olarak tanımlayın ve mutlaka OSPF’e sokun; gerçek arayüz durumundan bağımsız kararlı bir kimlik verirler. RouterOS 7’de LDP artık instance tabanlıdır, bu da v6’dan gelen en önemli yapısal değişikliktir; RouterOS 6’dan 7’ye güvenli geçiş yazısında bu tür menü değişikliklerinin genel mantığını ele aldım.

MikroTik’te temel MPLS + LDP nasıl kurulur?

RouterOS 7’de omurga kurulumu iki aşamalıdır: önce OSPF ile loopback erişilebilirliği, sonra LDP instance ve arayüzleri. Aşağıda üç router’lık basit bir omurga örneği var: R1 ve R3 kenar (LER/PE), R2 çekirdek (LSR/P). Loopback adresleri 10.255.255.1/2/3, omurga linkleri /30 bloklarla verilmiş.

Önce R1 üzerinde loopback ve OSPF (resmi dokümanda loopback bir bridge arayüzü olarak tanımlanır):

# Loopback: gerçek porta bağlı olmayan kararlı kimlik
/interface bridge add name=loopback
/ip address add address=10.255.255.1/32 interface=loopback

# Omurga linki (R1 - R2 arası)
/ip address add address=10.0.12.1/30 interface=ether1

# OSPF: loopback ve omurga linkini backbone alanına duyur
/routing/ospf/instance add name=ospf-backbone router-id=10.255.255.1
/routing/ospf/area add name=backbone area-id=0.0.0.0 instance=ospf-backbone
/routing/ospf/interface-template add area=backbone networks=10.255.255.1/32 passive
/routing/ospf/interface-template add area=backbone networks=10.0.12.0/30

OSPF ayağa kalkıp tüm loopback’ler birbirini gördükten sonra (kontrol: /ip route print where dst-address~"10.255.255"), LDP’yi ekleyin. RouterOS 7’de LDP bir instance olarak eklenir ve transport-address loopback ile aynı olmalıdır:

# LDP instance: lsr-id ve transport-addresses loopback IP'si
/mpls ldp add afi=ip lsr-id=10.255.255.1 transport-addresses=10.255.255.1

# Etiket alışverişi yapılacak omurga arayüzleri
/mpls ldp interface add interface=ether1

R2 (çekirdek) aynı kalıbı izler ama iki omurga arayüzü vardır (hem R1’e hem R3’e), her ikisi de LDP interface olarak eklenir. R3 ise R1’in aynadaki eşidir. Tüm router’larda instance kurulduktan sonra LDP komşuluklarını doğrulayın:

# Kurulan LDP oturumları (Operational olmalı)
/mpls ldp neighbor print

# Öğrenilen ve dağıtılan etiketler
/mpls forwarding-table print

neighbor print çıktısında komşuların göründüğünü ve forwarding-table’da loopback prefiksleri için etiketlerin oluştuğunu görüyorsanız MPLS omurgası çalışıyor demektir. Bu noktaya kadar hiçbir müşteri servisi yok; sadece etiketli bir taşıma katmanı kurdunuz. Servisler (VPLS, L3VPN) bunun üzerine oturur. Omurga için doğru donanımı seçmek de kritik; hangi MikroTik’in bu yükü kaldıracağına hangi MikroTik modeli yazısından bakın, CCR serisi bu iş için tasarlanmıştır.

VPLS nedir, MikroTik’te L2 VPN nasıl kurulur?

VPLS (Virtual Private LAN Service), coğrafi olarak ayrı iki veya daha fazla siteyi aynı Layer 2 ethernet ağındaymış gibi birleştiren bir MPLS servisidir. Müşteri açısından iki uzak ofis tek bir switch’e bağlıymış gibi davranır: broadcast yayılır, MAC adresleri öğrenilir, aynı IP subnet iki uçta da kullanılabilir. Operatör açısından bu trafik, omurgada VPLS pseudowire’ları (sözde-kablo) içinde etiketli taşınır.

VPLS’in ön koşulu, yukarıda kurduğumuz MPLS taşıma katmanıdır; resmi doküman bunu açıkça belirtir: VPLS’in paket taşıyabilmesi için omurgada önceden bir etiket dağıtım mekanizması (LDP, RSVP-TE veya statik binding) çalışıyor olmalıdır. Yani LDP olmadan VPLS kurmaya çalışmak anlamsızdır.

İki uç (R1 ve R3) arasında bir VPLS tüneli kurmak için, her uçta karşı tarafın loopback’ine bir pseudowire tanımlanır ve bu VPLS arayüzü yerel müşteri portuyla bir bridge içinde birleştirilir. R1 tarafı:

# R3'e (10.255.255.3) VPLS pseudowire; vpls-id iki uçta AYNI olmalı
/interface vpls add name=vpls-siteB peer=10.255.255.3 vpls-id=10 \
  pw-type=raw-ethernet disabled=no

# Müşteri portu (ether3) ile VPLS arayüzünü aynı L2'de köprüle
/interface bridge add name=bridge-musteri
/interface bridge port add bridge=bridge-musteri interface=ether3
/interface bridge port add bridge=bridge-musteri interface=vpls-siteB

R3 tarafında aynı yapı ayna olarak kurulur: peer=10.255.255.1, aynı vpls-id=10 ve kendi müşteri portu bridge’e alınır. vpls-id her tünelde benzersiz ve iki uçta özdeş olmalıdır; farklı verirseniz pseudowire kurulmaz. Doğrulama için /interface vpls monitor vpls-siteB komutu tünelin durumunu ve karşı taraftan öğrenilen etiketi gösterir.

Sınır ve risk: VPLS bir L2 servisi olduğu için broadcast ve döngü riskleri de iki uç arasında taşınır; büyük veya kontrolsüz topolojilerde broadcast fırtınası tüm siteleri etkileyebilir. Bu yüzden VPLS’i mümkün olduğunca noktadan-noktaya veya kontrollü bir topolojide kullanın ve gerekirse köprü üzerinde storm control düşünün. VPLS, metro ethernet hizmetlerinin tam kalbinde yer alır; şehir içi noktaları operatör omurgası üzerinden aynı L2’de birleştirmenin standart yoludur.

MPLS L3 VPN (VRF) ne zaman gerekir?

L3VPN, VPLS’in aksine bir Layer 3 servisidir: operatör her müşteriyi ayrı bir yönlendirme tablosunda (VRF, Virtual Routing and Forwarding) izole eder ve müşterinin IP rotalarını omurga boyunca MP-BGP ile taşır. Asıl güç şudur: iki farklı müşteri birebir aynı özel IP bloğunu (örneğin 192.168.1.0/24) kullansa bile, VRF ayrımı sayesinde rotaları hiçbir zaman karışmaz. Bu, çok kiracılı operatör ağlarının temelidir.

Mekanizma iki kavrama dayanır. Route Distinguisher (RD), her müşteri prefiksinin önüne eklenen benzersiz bir değerdir; çakışan IP’leri omurga içinde küresel olarak benzersiz VPNv4 prefiksine dönüştürür. Route Target (RT) ise hangi rotanın hangi VRF’e import/export edileceğini kontrol eder; VPN topolojisini (tam mesh, hub-spoke) belirleyen budur. PE router’lar arasında MP-BGP’nin VPNv4 adres ailesi bu prefiksleri taşır ve etiket yığınının ikinci (iç) etiketi paketin hangi VRF’e ait olduğunu kodlar.

RouterOS 7’de bir VRF tanımlamak basittir:

# Müşteri A'nın portunu izole bir VRF'e ata
/ip vrf add name=vrf-musteriA interfaces=ether5

Ancak tam bir L3VPN, bu VRF’i MP-BGP VPNv4 ile PE’ler arasında yayınlamayı, RD/RT tanımlarını ve VRF ile global BGP arasında rota yeniden dağıtımını (redistribution) gerektirir; bu, tek bir blog bölümünün ötesinde bir konudur ve dikkatli bir lab çalışması ister. L3VPN’in MP-BGP ayağının nasıl çalıştığını MikroTik BGP kurulumu yazısında ele alıyorum; VPNv4 orada anlatılan komşuluk ve adres ailesi mantığının üzerine kurulur.

Karar kuralı: müşteriler yönlendirilmiş (routed) bağlantı istiyor, çakışan IP planları var ve her birini izole tutmanız gerekiyorsa L3VPN doğru araçtır. Müşteriler aynı L2’de olmak istiyorsa (örneğin kendi VLAN’larını taşımak) VPLS daha uygundur.

Özellik	VPLS (L2VPN)	L3VPN (VRF + MP-BGP)
Katman	Layer 2 (ethernet)	Layer 3 (IP routing)
Müşteriye görünüm	Sanal switch / aynı LAN	Sanal router / ayrı VRF
IP planı sahibi	Müşteri	Operatör yönetir, izole eder
Çakışan IP desteği	İlgisiz (L2)	Evet (RD ile)
Taşıma protokolü	LDP pseudowire	MP-BGP VPNv4 + LDP
Tipik kullanım	Metro ethernet, DCI	Çok kiracılı kurumsal WAN

MPLS’in avantajları nelerdir?

MPLS’in değeri tek bir özellikte değil, bir servis katmanı sunmasındadır. En önemli avantajları şunlardır:

• Ölçeklenebilir VPN: Tek bir omurga üzerinde yüzlerce müşteriyi L2 (VPLS) veya L3 (VRF) olarak izole taşırsınız. Her müşteri için ayrı fiziksel altyapı gerekmez; bu, operatör ekonomisinin temelidir.
• Trafik mühendisliği (TE): RSVP-TE ile trafiği en kısa IGP yolundan değil, kapasiteye veya gecikmeye göre seçtiğiniz bir yoldan geçirebilirsiniz. Saf IP routing’de bu esneklik yoktur; IGP her zaman en düşük maliyetli yolu seçer.
• IGP’den bağımsız yönlendirme: Etiketli yol (LSP) bir kez kurulduğunda, iç router’lar müşteri IP’sine bakmaz. Omurga, taşıdığı protokolden soyutlanır; IPv4, IPv6 ve L2 aynı etiketli altyapı üzerinden akar.
• Hızlı ve deterministik iletim: İç router’lar longest-prefix-match yerine sabit boyutlu bir etiket araması yapar; bu, iletim davranışını basit ve öngörülebilir kılar.
• QoS sınıflandırması: MPLS başlığındaki 3 bitlik EXP/TC alanı, paketin omurga boyunca taşıyacağı öncelik sınıfını kodlar; giriş LER’inde bir kez işaretlenen trafik, çekirdekte yeniden sınıflandırmaya gerek kalmadan uçtan uca aynı önceliği korur.

Bu avantajların hiçbiri küçük bir ağda karşılığını bulmaz; hepsi ölçek, çok kiracılılık ve operatör esnekliği bağlamında anlam kazanır.

Uygulama alanları: MPLS nerede kullanılır?

MPLS, kurumsal LAN’larda değil, taşıyıcı sınıfı omurgalarda yaşar. Başlıca kullanım alanları:

• ISP çekirdeği: İnternet servis sağlayıcıları, farklı müşteri ve servis trafiğini tek omurgada izole ve ölçeklenebilir taşımak için MPLS kullanır. Etiketli yapı, çekirdek router’ları tam internet routing tablosundan büyük ölçüde soyutlar.
• Metro ethernet: Şehir içi noktaları operatör omurgası üzerinden Layer 2 servisiyle birleştirmek VPLS’in klasik uygulamasıdır; kurumsal müşteriye iki ofisi “aynı switch’te” sunmanın yolu budur.
• Çok şubeli kurumsal WAN: Onlarca şubesi olan büyük kurumlar, L3VPN ile her lokasyonu operatörün MPLS omurgası üzerinden yönetilen, izole ve QoS’lu bir WAN’da toplar.
• Operatör L2/L3 VPN servisleri: Toptan (wholesale) taşıyıcılar, alt operatörlere ve büyük müşterilere paketlenmiş VPN servisleri satar; MPLS bunun altyapısıdır.

Bu alanların hepsinde MikroTik ciddi bir seçenektir. RouterOS 7 tam bir MPLS/LDP/VPLS/L3VPN yığını sunar ve CCR (Cloud Core Router) serisinin çok çekirdekli işlemci gücü, orta ölçekli operatör ve metro omurgalarında maliyeti çok daha yüksek platformlara gerçek bir alternatif oluşturur. Küçük bir WISP’in çekirdeğinden bölgesel bir metro ethernet ağına kadar geniş bir aralıkta MikroTik ile MPLS omurgası kurmak mümkündür.

MPLS bana gerekli mi? Hızlı karar

• Tek lokasyon veya birkaç şube, basit ihtiyaç → MPLS’e girmeyin; routing + WireGuard/IPsec yeterli ve çok daha bakımı kolay.
• Çok sayıda müşteri/şube, izolasyon ve L2 uzatma gereği → VPLS ile Layer 2 servisi kurun (metro ethernet senaryosu).
• Çakışan IP planları ve yönlendirilmiş çok kiracılı yapı → L3VPN (VRF + MP-BGP VPNv4); en ileri ama en ölçeklenebilir seçenek.
• Her durumda: önce OSPF loopback erişilebilirliği, sonra LDP; bu sıra atlanmaz.

MPLS omurgası tasarlamak, mevcut bir ISP/metro ağına VPLS veya L3VPN eklemek ya da RouterOS 7 üzerinde etiketli bir çekirdek kurmak istiyorsanız network yönetimi hizmetim ve MikroTik destek hizmetim üzerinden ulaşabilirsiniz; omurga tasarımından etiket dağıtımına kadar birlikte planlayabiliriz.